⭐NGÀY NÀY NĂM ẤY⭐ ⏰CHỦ NHẬT ngày 10/9/1972

⏰54 năm đã qua, NGÀY NÀY - NĂM ẤY những nỗi đau còn để lại....
💐Nhân sự kiện 54 năm, ngày trường Đại học Xây dựng Hà Nội (ĐHXDHN) bị Mỹ ném bom tại Hương Canh (Bình Xuyên, Vĩnh Phúc), nơi trường sơ tán những năm chiến tranh, Nhà trường tổ chức cho các CB, GV, hội cựu giáo chức viếng nghĩa trang, nơi có nhiều GV,CB, SV ra đi trong ngày 10/9/1972.
Cùng ôn lại những ngày tháng không quên đó...
🏚️Năm 1970, Trường Đại học Xây dựng (ĐHXD) chuyển từ Hà Bắc lên Hương Canh, vùng đồi Hương Canh trở thành một công trường lớn. Vừa giảng dạy học tập, vừa lao động sản xuất vật liệu xây dựng. Tự dựng các dãy nhà tranh tre nứa lá, nhà bán kiên cố, đào giếng, san đồi… Chúng ta tự xây dựng tất cả các hạng mục cho nhu cầu ăn, ở, sinh hoạt thời chiến, dạy và học… dù rằng đó là những nhu cầu tối thiểu nhất, nhưng cho cả hằng ngàn con người - là một khối lượng khổng lồ.
… Một khu lớp học khang trang ngói đỏ, 135 dãy nhà tranh tre nứa lá, 70 dãy nhà bán kiên cố; Hệ thống giếng đào rải rác trong các thung lũng bám sát nơi ở các Khoa. Các khu thí nghiệm, Thư viện, Nhà xưởng, Y tế, Nhà trẻ và có cả các lớp cấp 1 đầu tiên của Trường đã hình thành; Hệ thống điện với trạm điện 320KVA; Hệ thống cấp nước và 2 trạm giếng khoan; Con đường từ dốc Tài vụ vào sân trường rộng 2 làn xe tải; San mặt bằng sân trường rộng 2 ha; San và đánh dốc khu sân khấu nổi sức chứa ngàn người…
Toàn trường phải lao động vất vả để xây dựng cơ ngơi mới và bên cạnh đó vẫn phải vắt sức ra đào hầm trú ẩn, hào phòng không. Nhà trường triển khai “Nếp sống quân sự hóa” và ban hành “Điều lệnh nghĩa vụ lao động thời chiến”.
Xung quanh trường, hệ thống giao thông hào dầy đặc (4 km) đã được đào bằng gầu xúc. Hầm trú ẩn tại các khu nhà ở, lớp học cũng được củng cố. Ban Giám hiệu phân công trực phòng không, trực tuần, dựng chòi báo động...
⏰Chủ nhật, ngày 10-9-1972 – 10h 30 sáng
Sau khi bắn phá Hà Nội, máy bay Mỹ đột ngột vòng vào đánh phá Hương Canh. Chúng dùng bom phá, rốcket và bom cháy đánh diện rộng khắp khu đồi  - Chúng ném bom tọa độ theo bản đồ đã do thám từ trước nên đánh và phóng rốcket rất trúng các khu nhà. Nhà trẻ, Thư viện, Y tế, Xưởng Cơ và khu lớp học đều bị đánh bằng bom phá. Còn khu Gò Héo nhà tranh tre nứa lá, các dãy nhà của sinh viên các Khoa đều bị đánh bằng bom cháy. Chúng muốn đánh hủy diệt, dùng bom phá đánh chặn tất cả các ngả đường nên không phân tán và không ứng cứu được nhau. 
Cả khu Trường ở Hương Canh tan hoang. Công sức của hàng ngàn cán bộ, giáo viên và sinh viên suốt các năm 1970,1971,1972… phút chốc ngập trong đống đổ nát.
Trưa ngày 10-9-1972, Hiệu trưởng Nguyễn Sanh Dạn triệu tập gấp một hội nghị. Phải chuyển bộ máy chỉ huy sang làng Nội Phật, họp dưới hầm. Thành lập ngay một Ban giải quyết hậu quả, do Bí thư Đảng ủy Hà Trình làm Trưởng Ban, bác Nguyễn Ngọc Tế làm phó Ban, phân công các mảng trực, phụ trách từng việc và cử người đi ngay các nơi xin trợ giúp…
Suốt ngày hôm đó cán bộ và sinh viên trong trường kiệt sức vẫn tập trung bới tìm và xác định danh tính các nạn nhân. Suốt ngày hôm đó các cơ quan của Huyện Bình Xuyên, của UBND tỉnh Vĩnh Phúc cũng đến giúp. Lực lượng học viên bên Trường kỹ thuật Quân sự cũng sang tham gia cứu nạn… Phải chờ đến 7 giờ tối, tập trung huy động lực lượng được gần 30 người tổ chức đào huyệt. Đến 10 giở đêm, số quan tài đã chở về đủ. Tiến hành chôn cất các nạn nhân đến 5 giờ sáng mới xong. Kiệt sức.
Tài sản bị thiệt hại nặng nề: Gần 70 căn nhà bị đánh sập và cháy rụi. Khu lớp học tan hoang. Các thiết bị động lực, thiết bị truyền dẫn, ôtô, máy thi công, máy móc sản xuất… tổng số 63 loại thiết bị máy móc bị phá hỏng hoàn toàn. Hàng trăm dụng cụ Thể dục thể thao, dụng cụ Thí nghiệm tan tành. Trên 1000 giường sắt bị phá hủy. Trường mới mua được 20 tivi Neptune cũng bị vỡ nát. Kho gạo vừa nhập về 7 tấn, cháy âm ỉ suốt 3 ngày đêm…
Thiệt hại về người là đau đớn nhất: Tổng số cán bộ, công nhân viên, sinh viên và con em các gia đình bị giặc Mỹ giết hại trong trận ném bom ngày 10-9-1972 là 61 người gồm: các thầy giáo, sinh viên, cán bộ CNV, công nhân, trẻ em dưới 8 tuổi,  khách vì là ngày Chủ nhật nên đến thăm người nhà… Những nạn nhân trên được chôn cất vào đêm 10-9-1972 tại một thửa ruộng 2 cấp của khu đồi giáp đường tàu hỏa. Sau này chính quyền địa phương chính thức cấp đất, Trường xây thành nghĩa trang của Trường Đại học Xây dựng…
Giải quyết hậu quả chiến tranh, cán bộ và sinh viên trường ĐHXD lại gồng mình lên một lần nữa… Đau đớn và căm thù, nhưng vẫn phải sống, phải tiếp tục chiến đấu. Ngay sau trận ném bom, Trường lại phân tán trên địa bàn Bình Xuyên, Yên Lạc, Vĩnh Tường, Yên Lãng…
Vẫn là vô vàn khó khăn, nhưng nhà trường quyết tâm duy trì công tác đào tạo - Trong bất kỳ tình huống nào, dù thiên tai hay địch họa không để công tác đào tạo bị gián đoạn.
Ngay sau trận ném bom sinh viên Trường ĐHXD vẫn lên đường nhập ngũ. Đây là đợt tuyển quân đặc biệt. Ngày 8-9-1972 Trường nhận được Quyết định nhập ngũ. Anh em được nghỉ 2 ngày về thăm gia đình, hẹn 11-9 tập trung. Ngày 10-9-1972 Mỹ ném bom xuống Trường ĐHXD,  tối 11-9-1972, tất cả đi bộ đến điểm giao quân tại xã Hoàng Kim, Yên Lãng, Vĩnh Phúc. Ngày 13-9-1972 phát quân trang. Tối 13-9-1972 hành quân lên đường. Đoàn quân lặng lẽ trong đêm, nỗi đau của ngày 10-9 tang tóc nghẹn trong nhịp thở.
Đợt nhập ngũ 13-9-1972 đặc biệt này có 134 người, trong đó có 2 thầy giáo. Hầu hết biên chế về Trung đoàn 207 Quân khu 8, chiến đấu ở chiến trường miền Tây Nam bộ...
Ngày 11-12-1972, hai tháng sau vụ Mỹ ném bom, Đảng bộ Trường tổ chức Đại hội lần thứ IV. Nghị quyết Đại hội IV đã đánh giá:
… " Giặc Mỹ đánh phá dã man và có tính hủy diệt trường ta. Hành động này đã đổ thêm dầu vào ngọn lửa căm thù đang bốc cháy. Tổn thất, đau thương, nhưng mọi người càng thương yêu nhau hơn, gắn kết nhau hơn, tăng thêm sức mạnh, nghị lực chiến đấu… "
* *
💐54 năm qua, mỗi độ thu về, ký ức ngày 10-9-1972 tại Hương Canh lại ùa về như một dòng chảy ngầm, một nốt lặng bi tráng nhắc nhở về một quá khứ không thể nào quên.
Những trang giáo án còn dang dở, những bản vẽ thiết kế chỉ mới là nét phác thảo, những ước mơ tuổi trẻ căng tràn nhựa sống đã vĩnh viễn dừng lại. Những tấm bia mộ đặc biệt ở nghĩa trang Hương Canh, ngoài tên tuổi, còn khắc thêm dòng chữ "Phòng Y tế", "Phòng Tổ chức", "Bộ môn Mác Lê",... như một minh chứng đau thương rằng sự mất mát này không chỉ là của riêng một gia đình, mà là sự tổn thất của cả một tập thể, một mái trường.
⭐Năm 2026, CSV K41 Trường ĐHXDHN, trong chương trình tri ân Nhà trường nhân dịp 30 năm nhập trường, đã tổ chức tôn tạo lại khu Nghĩa trang tại Hương Canh.
Hôm nay, các thế hệ thầy và trò Trường ĐHXDHN xin được nghiêng mình trong lòng biết ơn và sự tưởng nhớ sâu sắc. Chúng ta cùng nhau nhìn thẳng vào sự thật tàn khốc của chiến tranh, để từ đó hiểu thêm về sự quý giá của hòa bình. 
Sự hy sinh của những người đi trước đã trở thành nền móng thôi thúc, tạo động lực cho các thế hệ thầy và trò trường ĐHXDHN sau này phải sống, học tập và cống hiến sao cho xứng đáng.
Giờ đây, khi nhà trường đang vững bước hướng tới kỷ niệm 70 năm đào tạo, 60 năm thành lập, di sản và khát vọng của những người đã ngã xuống ở Hương Canh lại càng trở thành nguồn động lực to lớn. Đó không chỉ là một cột mốc thời gian, mà còn là dịp để thế hệ hôm nay "báo công" với những người đi trước, để khẳng định rằng những ước mơ còn dang dở năm xưa đang được viết tiếp bằng những thành tựu rực rỡ hôm nay. Mỗi viên gạch xây nên ngôi trường khang trang, mỗi thành công của sinh viên trên mọi miền Tổ quốc, đều mang trong đó bóng hình và khát vọng của những người đã nằm lại với đất Hương Canh.
Xin được thắp một nén tâm hương, thành kính nguyện cầu cho những con người viết nên một phần lịch sử của nhà trường được an nghỉ trong cõi vĩnh hằng.